Η ώρα της Μελίνας

Χωρίς κατηγορία

Ξημέρωσε Κυριακή και για τις επόμενες μέρες σαν αυτή θα παίρνω τον καφέ μου, θα κάθομαι στο γραφείο μου, θα ανοίγω το laptop μου και θα αναπαράγω σκέψεις που ελπίζω να δελεάσουν ανθρώπους για περαιτέρω αναζήτηση σε θέματα που αφορούν τον πολιτισμό. Το πρώτο κείμενο ωστόσο θα λάβει άλλη ιεροτελεστία. Έβγαλα τη μεγάλη κούπα από το ντουλάπι και είμαι έτοιμη να απολαύσω έναν ζεστό απογευματινό καφέ γράφοντας το δικό μου αφιέρωμα για τα 100 χρόνια από τη γέννηση της Μελίνας Μερκούρη (18/10), μιας επετείου ικανής να ντύσει ολόκληρο το  2020 ως «Έτος Μελίνα Μερκούρη».

Βλέποντας ένα σωρό τυποποιημένα αφιερώματα για τη ζωή και το έργο της, αποφάσισα να δώσω μια διαφορετική πινελιά βασισμένη στα δικά μου βιώματα. Έτσι, έχοντας διαβάσει τα περισσότερα μυθιστορήματα του Φρέντυ Γερμανού και βρισκόμενη μπροστά στο συλλεκτικό αρχείο του Mega και την εκπομπή «Η ώρα της αλήθειας» με επιμέλεια και παρουσίαση από τον προαναφερόμενο συγγραφέα-δημοσιογράφο, θα σχολιάσω μια από τις λίγες τηλεοπτικές εμφανίσεις της Μελίνας, τρία χρόνια πριν τον θάνατό της και συνεπώς σε μια εποχή οπού η Μελίνα -είτε γνωρίζοντάς το είτε όχι- είχε κάνει τον κύκλο της τόσο στην έκτη τέχνη, όσο και στην πολιτική.

Μελίνα Μερκούρη, Ύδρα (πηγή: Melina Merkouri Official Page/ Facebook)

Προτού αναπαράγουμε τα σημαντικότερα σημεία της συνέντευξης, αξίζει να αναφέρουμε κάποια τυπικά και γνωστά σε όλους πράγματα για την βιογραφία της. Η Μελίνα Μερκούρη γεννήθηκε στις 18 Οκτωβρίου του 1920, στην Αθήνα. Πατέρας της ήταν ο Σταμάτης Μερκούρης και μητέρα της η Ειρήνη Λάππα. Ένα από τα σημαντικότατα πρόσωπα για την ζωή της αποτέλεσε ο πάππους της, Σπύρος Μερκούρης με τον οποίο και έζησε μετά τον χωρισμό των γονιών της. Στα 22 της αποφοιτά από τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και έκτοτε ξεκινάει μια λαμπρή καριέρα, η οποία τη συνόδεψε έως το τέλος της ζωής της. Το ταλέντο της δεν άργησε να αναγνωριστεί και στο εξωτερικό. Βασικές στάσεις, Παρίσι και Νέα Υόρκη. Μετά από πολλούς ερωτικούς σταθμούς, χαρακτήρισε ως άντρα της ζωής της τον φιλέλληνα σκηνοθέτη Ζυλ Ντασέν, τον οποίο και παντρεύτηκε. Η ίδια δήλωσε για εκείνον πως «όταν μια γυναίκα στα 35 λέει πως είναι ερωτευμένη, είναι ερωτευμένη και για την υπόλοιπη ζωή της.» και πράγματι ο έρωτάς της γι αυτόν κράτησε μέχρι και την 6η Μαρτίου του 1994. Στη μνήμη της, η UNESCO καθιέρωσε το «Διεθνές βραβείο Μελίνα Μερκούρη για την προστασία και διαχείριση πολιτιστικών περιοχών (Unesco-Ελλάδα)» ως έπαινος πολιτιστικής προσφοράς για  ανθρώπους ή οργανισμούς με σπουδαία δράση στην διάσωση / ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομίας. Ακόμα, το 2007 θεσπίστηκε με πρωτοβουλία του Ιδρύματος Μελίνα Μερκούρη το «Θεατρικό Βραβείο Μελίνα Μερκούρη». Το εν λόγω έπαθλο αφορά την καλύτερη ερμηνεία νέων ηθοποιών θυληκού γένους και διεξάγεται κάθε χρόνο. Οι υποψηφιότητες για το έτος 2020 είναι: η Δήμητρα Βλαγκοπούλου, η Μαίρη Μηνά και η Ελένη Στεργίου. Μάθε περισσότερα γι’ αυτές, πατήστε ΕΔΩ.

Επανερχόμενη στη μαγνητοσκοπημένη μαρτυρία της εκπομπής «Η ώρα της αλήθειας» του 1991, βλέπουμε το πάνελ του Φ. Γερμανού να φιλοξενεί τόσο την Μελίνα Μερκούρη, όσο και τον Ζυλ Ντασέν. Στη μέση της εκπομπής εμφανίζεται απρόσμενα ο τότε νέος ρεπόρτερ Λάκης Λαζόπουλος, ο οποίος αποκάλυψε πως σε παράστασή του είχε σατυρίσει και την Μελίνα, με την ίδια να βρίσκεται στο κοινό και να απολαμβάνει σαρκαστικά το χιούμορ του. Καθ’ όλη τη συνέντευξη μίλησαν για εκείνη άτομα από τον πολιτικό, θεατρικό και λαϊκό χώρο, πάντα με θαυμασμό και ειλικρίνεια. Από την πολιτική σκηνή τη χαρακτήρισαν ως «φιλοξενούμενη», ως μια γυναίκα που έντυσε την πολιτική με αισθητική και πνευματική ελευθερία (Μίμης Ανδρουλάκης). Εκπρόσωποι της έκτης και έβδομης τέχνης την παρουσίασαν ως μια γυναίκα θρύλο, που έφερε τον «αέρα του κόσμου». Είχε μια λάμψη που συνόδευε την ανοιχτή της καρδιά, ερμήνευε ρόλους με εκφραστικά εργαλεία το πρόσωπο, το σώμα και τη ψυχή της. Βοηθούσε τους συναδέρφους της, επιθυμούσε να την αγαπούν «μέχρι και οι καρέκλες» και ομοίως όλοι χαρακτήρισαν τιμή το να δουλεύουν πλάι της (Νίκος Κούνδουρος, Όλια Λαζαρίδου, Λυδία Κονιόρδου, Πέμυ Ζούνη, Μίρκα Παπακωνσταντίνου). Μάλιστα, ο Γρηγόρης Βαλτινός έκανε μια δημόσια έκκληση για την επιστροφή της στον χώρο του θεάτρου, λέγοντας ζωντανά: «Είναι καιρός να ξαναγίνουν ουρές τα θέατρα. Ε, Μελίνα;»

Μελίνα Μερκούρη, φωτογραφία του Milton Greene (πηγή: http://www.photologio.gr)

Λίγο πριν το τέλος της εκπομπής, ο Φρέντυ Γερμανός ρωτάει την Μελίνα «ποια ήταν η πιο σημαντική στιγμή της ζωής σου/ η δική σου ώρα της αλήθειας, η γνωριμία σου με την πολιτική ή με το θέατρο;» φανερώνοντας για ακόμα μια φορά το δίπολο της ζωής της. Η ίδια αποκρίθηκε με τα εξής λόγια: «Μέσα στο γάλα της μάνας μου υπήρχε η πολιτική. Γεννήθηκα σε ένα πολιτικό σπίτι και ήξερα την εξουσία… Πάντοτε με ενδιέφερε η πολιτική! Επέλεξα να γίνω ηθοποιός, γνώρισα τον Ντασέν και έγινα η Μαγδαληνή του έθνους (αναφερομένη σε προηγούμενο σχόλιο του Μ. Ανδρουλάκη). Από κει και πέρα ξανά άρχισε να με τροφοδοτεί η πολιτική. Όχι μόνο με σπουδαίους ρόλους, αλλά με έβαλε σε μια καινούργια γλώσσα… και το θέλουμε δε το θέλουμε μπήκα στη πολιτική με βία. Μπήκα διότι ήρθε η δικτατορία στην Ελλάδα και δε μπορούσα εγώ να παριστάνω το ευτυχισμένο κορίτσι στο «Ίλια Ντάρλινγκ» και να τραγουδάω. Μπήκα διότι έπρεπε να μιλήσω!» Αντίθετα, σε επόμενη ερώτηση ο Ντασέν απάντησε πως το σενάριο που θα έγραφε για τον βίο της θα απέδιδε ως στιγμές αλήθειας της, το θέατρο και συνέχισε με έναν σχολιασμό για την ποιότητα του υποκριτικού της ταλέντου, αποκαλώντας την «σπάνια». Στη λήξη της εκπομπής, το πάνελ ήλθε -τηλεματικά- σε επαφή με τη λαϊκή πλευρά της Μελίνας μέσα από προφορικές μαρτυρίες κατοίκων της Κοκκινιάς. Ανέφεραν πως έβλεπαν στο πρόσωπο της Μελίνας πέρα από μια άκρως εργατική φιγούρα, ένα σωρό ακόμα αναμνήσεις. Αναμνήσεις από την έμπρακτη βοήθειά της στις πλημμύρες της Νίκαιας, αλλά και τον αγώνα της για την κατάθεση στεφάνων έναντι των κυβερνητικών αντιθέσεων.

Κλείνοντας και την δική μου τοποθέτηση, θα συνοψίσω πως η γοητεία της Μελίνας Μερκούρη αφορά κυρίως την τόλμη της να τσαλακωθεί και την επόμενη εξέλιξή της σε μια πολύπλευρη προσωπικότητα, ικανή να ανταπεξέλθει σε κάθε λογής συνθήκη. Άξιο στιγμιότυπο από τη ζωή της αποτέλεσε η ομιλία της 30ης Ιουλίου του 1982, με την ίδια ως υπουργό Πολιτισμού, να θέτει το θέμα της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα στη χώρα μας, στα πλαίσια της διάσκεψης των υπουργών Πολιτισμού της UNESCO στο Μεξικό. Ευχόμενη καλό απόγευμα και πίνοντας την τελευταία γουλιά καφέ, παραθέτω ένα από τα αγαπημένα μου αποσπάσματα του λόγου της περί διάσωσης της πολιτιστικής κληρονομίας:

«Έχουμε το προνόμιο να ζούμε σε μια χώρα που κάθε σπιθαμή του εδάφους της μαρτυρεί πολιτισμό και ιστορία. Εκτός από τους ιστορικούς τόπους με παγκόσμια ακτινοβολία – Αθήνα, Δελφοί, Ολυμπία και πολλοί άλλοι – μνημεία υπάρχουν παντού: αρχαία ιερά και εξωκλήσια σε σχεδόν απάτητες βουνοκορφές, και στο βυθό των θαλασσών μας, καταποντισμένα λιμάνια, πλοία, έργα τέχνης, απλοί αμφορείς και τόσα άλλα, σε μεγάλο πλήθος. Είναι ένα προνόμιο μοναδικό, το οποίο, όμως δημιουργεί και τη σοβαρή υποχρέωση της προστασίας αυτής της κληρονομιάς…» (Βουλή των Ελλήνων 26. 3. 92).

Καλό Κυριακάτικο Απόγευμα!

Μπορείς να δεις όλη την  εκπομπή, στο:

_________________________________________________________________

Πηγές:

Ίδρυμα Μελίνα Μερκούρη

Σύγχρονο διαδικτυακό Περιοδικό Photologio

UNESCO-Greece Melina Mercouri International Prize for the Safeguarding and Management of Cultural Landscapes

Φωτογραφία εξωφύλλου: https://www.facebook.com/photo.php?fbid=323794771032583&set=t.100044586542638&type=3

2 σκέψεις σχετικά με το “Η ώρα της Μελίνας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s