Ανθρωπόμορφα μνημεία στην «κορυφή»

Χωρίς κατηγορία

Λαξευμένη μνήμη σε φυσικούς βράχους του κόσμου.

Η τελευταία Κυριακή του μήνα με βρήκε πλάι σε μια τεράστια vintage συλλογή του National Geographic. Κάνοντας μια εισαγωγική γνωριμία με τα περιεχόμενα του κάθε τεύχους και έχοντας στο μυαλό μου να τα δω επιδερμικά, κάτι στο τεύχος «Απρίλιος 1960» μου κράτησε την προσοχή για αρκετή ώρα. Αναφέρομαι στο αφιέρωμα του περιοδικού με τίτλο «Angor, Jewel of the Jungle/ Άνγκορ, το διαμάντι της ζούγκλας» γραμμένο από τον αρχισυντάκτη Ρόμπερτ Μουρ (W. Robert Moore). Πέραν των χρήσιμων πληροφοριών που περιείχε το άρθρο, ακόμα πιο δελεαστικό ήταν το φωτογραφικό αρχείο του ιδίου σε συνδυασμό με τις ζωγραφικές αναπαραστάσεις του Μορίς Φιεβέ (Maurice Fievet). Το γοητευτικό πάντρεμα φυσικού και πολιτιστικού πλούτου που αποτύπωναν τα εικονικά μέσα είναι και το κύριο έναυσμα του σημερινού μου αφιερώματος. Tο παράδειγμα του Ναού Μπαγιόν της Καμποτζιανής πόλης έγινε η έμπνευση για τη παρακάτω αναφορά σε γνωστά ανθρωπόμορφα μνημεία, τα οποία βρίσκονται σκαλισμένα σε φυσικούς βράχους. Τα περισσότερα από αυτά έχουν θρησκευτικό ή πολιτικό χαρακτήρα, ωστόσο στο σημερινό αφιέρωμα θα σταθούμε περισσότερο στην αισθητική/λειτουργική και όχι τόσο στην κοινωνική τους φύση. Σε επόμενο άρθρο θα μιλήσουμε εκτενέστερα για τα μνημεία εκείνα που επηρεάζουν την δημόσια ιστορία είτε αυτό έχει θετική είτε αρνητική έκφανση.

Ta γιγάντια πρόσωπα του Bayon Temple. Φωτ.: Michael Nolan / Pinterest

Τα χαμογελαστά πρόσωπα της εικόνας ανήκουν στον ναό Μπαγιόν (Bayon Temple), έναν από τα πιο δημοφιλή αρχιτεκτονήματα του πολιτισμού των Χμερ και του αρχαιολογικού πάρκου Άνγκορ Βατ. Χτίστηκε από τον βασιλιά Τζαγιαβαρμάν τον 7ο γύρω στα τέλη του 12ου με αρχές του 13ου αιώνα μ.Χ. και αποτελεί την τελευταία θρησκευτική-κρατική κατασκευή στην πόλη Άνγκορ. Λειτουργούσε ως λατρευτικός χώρος τόσο της ινδουιστικής, όσο και της μετέπειτα βουδιστικής θρησκείας. Το όνομα «Bayon» άλλωστε, αποτελεί το δεύτερο όνομα που δόθηκε στον ναό και είναι επηρεασμένο από τη βουδιστική θρησκεία και το δέντρο στο οποίο ο Βούδας έλαβε τη θεία φώτιση, ονόματι «Banyan». Το ιερό σύμπλεγμα περιέχει 50 πύργους, 200+ πρόσωπα μνημειακών διαστάσεων και περίπου 1.200 αγάλματα με 11.000 φιγούρες. Αξίζει να αναφέρουμε πως το αρχαιολογικό σύνολο του Άνγκορ Βατ, έχει χαρακτηριστεί ως το μεγαλύτερο θρησκευτικό μνημείο στον κόσμο (162.6 εκτάρια). Χτίστηκε στο πρώτο μισό του 12ου αιώνα μ.Χ. από τον τότε βασιλιά Σουριαβαρμάν τον 2ο και λειτούργησε ως χώρος λατρείας του Ινδουισμού.

Άποψη του Crazy Horse Memorial στη Νότια Ντακότα, 2019. Φωτ.: Jim Bowen / Wikimedia Commons.

Το Μνημείο Crazy Horse ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1939 ως φόρος τιμής στις αυτόχθονες φυλές της περιοχής. Η επιμέλεια του μνημείου ανήκε στον Πολωνο-αμερικανικό γλύπτη Κόρτσακ Ζιολκοφσκί και μέχρι και σήμερα η διαχείρισή του βρίσκεται στην κυριότητα των παιδιών του. Το 1998 αποκαλύφθηκε το πρόσωπο του Crazy Horse και συνεχίζουν να γίνονται ακόμα εργασίες συντήρησης και λάξευσης. Αναλύοντας λίγο παραπάνω το περιεχόμενο αυτού του προσώπου, ο Τανσούκε Γουιτκό ή αλλιώς «Τρελό Άλογο»  ηταν ο τελευταίος αρχηγός της ινδιάνικης φυλής των Λακότα. Γεννήθηκε το 1840 στο σημείο οπού βρίσκεται το μνημείο, στη Νότια Ντακότα. Μετα από σειρά επιτυχημένων μαχών του ιδίου έναντι της λευκής φυλής, η κυβερνήτη των ΗΠΑ ανακοίνωσε την μεταφορά των ιθαγενών σε καταυλισμούς, εξαιτίας μιας ανακάλυψης για την ύπαρξη χρυσού στις περιοχές οπού κατοικούσαν οι φυλές: Σιου, Λακότα και Σεγιέν. Μετά από πολλές νίκες των ιθαγενών και σε μια προσπάθεια ανακωχής, το «Τρελό Άλογο» πήγε στο Fort Robinson οπού και τελικά φυλακίστηκε. Στις 5 Σεπτεμβρίου του 1877, πάνω σε μια απόπειρα απόδρασης, έγινε αντιληπτός από έναν φρουρό ο οποίος τον τραυμάτισε θανατηφόρα. Οι μελλοντικοί στόχοι του μνημείου αφορούν τις πρόσθετες χαράξεις στο γλυπτό, την ανάπτυξη της συλλογής του Ινδικού Μουσείου Β. Αμερικής και τη βιωσιμότητα ενός ζωντανού ακαδημαϊκού προγράμματος στο Ινδικό Πανεπιστήμιο Β. Αμερικής, τα οποία βρίσκονται στη ιδιοκτησία του Crazy Horse Memorial.

Το μνημείο του όρους Ράσμορ (Mount Rushmore). Φωτ.: Winkelvi – Wikimedia Commons

Οι πιο πρόσφατες εικόνες του εικονιζόμενου μνημείου φέρνουν στο μυαλό την ομιλία του Τραμπ στις 4 Ιουλίου, η οποία συγκέντρωσε χιλιάδες κόσμου σε μια περίοδο οπού οι θάνατοι λόγω της πανδημίας COVID-19 ξεπερνούσαν τους 129.000. Προσπερνώντας αυτή την εκδήλωση, έρχεται μια σειρά από δημοσιεύματα που τον ήθελαν να έχει δηλώσει πως θεωρεί πρέπον να προστεθεί και το δικό του πρόσωπο στα αλλά τέσσερα του όρους. Ο ίδιος ανακοίνωσε μέσω ανάρτησης στον προσωπικό του λογαριασμό στο Twitter , πως αν και κάτι τέτοιο δεν ισχύει, το θεωρεί μια καλή ιδέα: «This is Fake News by the failing @nytimes & bad ratings @CNN. Never suggested it although, based on all of the many things accomplished during the first 3 1/2 years, perhaps more than any other Presidency, sounds like a good idea to me!».

Γιατί μια τέτοια δήλωση, έστω και αν είναι «κίτρινη»; Φυσικά επειδή το μνημείο φέρει πολιτικό και ηγετικό χαρακτήρα. Οι γλυπτές απεικονίσεις του βράχου,  αναπαράγουν τα πρόσωπα των προέδρων: Τζορτζ Ουάσινγκτον (1732 – 1799), Τόμας Τζέφερσον(1743 – 1826), Θεόδωρος Ρούσβελτ (1858 – 1919) και Αβραάμ Λίνκολν (1809 – 1865) και λειτουργούν ως μέσο δημόσιας αφήγησης για τα 150 χρόνια ιστορίας των ΗΠΑ. Το εθνικό αυτό μνημείο φτάνει τα 18 μέτρα σε ύψος και 56 μέτρα πλάτος. Η καλλιτεχνική επίβλεψή του έργου ανήκε στον γλυπτή Γκάτζον Μπόργκλουμ, ο οποίος πέθανε έξι μήνες πριν τελειοποιηθεί το βραχώδες γλυπτό. Συγκεκριμένα οι εργασίες κατασκευής ξεκίνησαν το 1927 και ολοκληρώθηκαν 14 χρονιά μετά, απασχολώντας συνολικά 400 εργάτες.

Πλαϊνή όψη του Βραχώδες γλυπτό του Δεκεβάλου (Rock sculpture of Decebalus). Φωτ.: George Bufan Pentru / Wikimedia Commons

Φεύγοντας από την Αμερική, θα σταθούμε σε ένα μνημείο της Ευρώπης. Θα δούμε το γλυπτό του Δεκεβάλου (Decebalus) μεταξύ Ρουμανίας και Σερβίας. Το εικονιζόμενο πρόσωπο στο γλυπτό μας ταξιδεύει στα πρωτοχριστιανικά χρονιά και συγκεκριμένα στον πόλεμο μεταξύ Δακών και Ρωμαίων (106 μ.Χ.), οπού νικητές αναδείχθηκαν οι πρώτοι με επικεφαλής τον Δεκέβαλο (87–106 μ.Χ.). Ο γενναίος βασιλιάς της Δακίας αναφέρεται ακόμα σε επιστολές του Πλίνιου του Νεότερου προς τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Τραϊανό, όταν μιλά για τη μοίρα του Δεκεβάλου (Επιστολή, VIII , 4.2 του Pliny the Younger to Trajan). Το τοπίο τώρα μας βρίσκει σε ένα βραχώδες λιβάδι του ποταμού Δούναβη στον 20ο αιώνα και συγκεκριμένα στο 1994, οπού βλέπουμε να ξεκινάει την κατασκευή του ένα -λαξευμένο σε βράχο- έργο, το οποίο και θα ολοκληρωθεί 10 χρονιά αργότερα. Το ύψους 55 μετρά και πλάτους 25 μετρά γλυπτό φέρει το πρόσωπο του τελευταίου βασιλιά της Δακίας. Το μνημείο και η πρωτοβουλία ανήκει στον επιχειρηματία Ιωσήφ Κωνσταντίνο Ντράγκαν (Iosif Constantin Drăgan), ο οποίος συνεργάστηκε με συνολικά 12 γλυπτές για την διεκπεραίωση του έργου. Σημαντικότεροι εξ αυτών ήταν οι Φλορίν Κοτάρτσα και Μάριο Γκαλεότι. Το μνημείο λέγεται πως κατασκευάστηκε για να θυμίζει με τη θέα του τις απαρχές του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Ο γιγάντιος Βούδας στο Λεσάν της Κίνας. Φωτ.: Blarandion / Wikimedia Commons

Επανερχόμενοι στα λαξευμένα μνημεία θρησκευτικού χαρακτήρα θα κλείσουμε με δυο παραδείγματα μνημειακών διαστάσεων, τα οποία αναπαράγουν την εικόνα του Βούδα. Η παραπάνω φωτογραφία ορίζει και το μνημείο στο οποίο θα αναφερθούμε πρωτίστως. Ο Μεγάλος Βούδας του Λεσάν βρίσκεται στη συμβολή των ποταμών Mingjiang, Dadu και Qingyi και ξεκίνησε να κατασκευάζεται κατά τον 8ο αιώνα μ.Χ. (713 μ.Χ., αυτοκρατορία Τανγκ Ταϊζόνγκ) ως ανάθημα στο θεό Βούδα ώστε να ηρεμήσει τα ταραγμένα νερά που τραυμάτιζαν τα αλιευτικά σκάφη οπού ταξιδεύουν κάτω από τον ποταμό. Η ολοκλήρωση του έργου πραγματοποιήθηκε έναν αιώνα αργότερα, το 803 μ.Χ. (αυτοκρατορική περίοδος Τανγκ Ντεζόνγκ) αποκαλύπτοντας ένα άγαλμα τεραστίων διαστάσεων. Ο γιγαντιαίος Βούδας του Λεσάν έχει ύψος 71 μέτρα και αναπαριστά τον Μαϊτρέγια, συμβολίζοντας τον «μελλοντικό θεό», δηλαδή τον πεφωτισμένο διάδοχο και συνεχιστή του Βούδα. Το έργο αποτελεί το μεγαλύτερο άγαλμα του Βούδα στον κόσμο και το 1996  καταχωρήθηκε ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Παραμένοντας στη Κίνα και πιο συγκεκριμένα στην επαρχία Σανξί, συναντάμε τον Γιγάντιο Βούδα του Μενγκσάν. Το βραχώδες άγαλμα βρίσκεται στη κορυφή του βουνού Μενγκσάν και δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της αυτοκρατορικής δυναστείας του Βόρειου Τσι (550 – 577 μ.Χ.). Η εν λόγω εκδοχή του, βρέθηκε στα πλαίσια απογράφων χωρίς όμως το κεφάλι του αγάλματος. Έπειτα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες αποκατάστασής του και έτσι το 2008 ολοκληρώθηκε ένα έργο ύψους 12 μέτρων. Η αρχική κατασκευή του έφτανε τα 63 μετρά ύψος και το υλικό αποτελεί τη παλαιότερη και βαρύτερη σκαλιστή πέτρα στον κόσμο.

Ο Βούδας του Μενγκσάν. Πηγή: Pinterest

_________________________________________________________________________

Ενδεικτική Βιβλιογραφία/Πηγές:

IntoCambodia.com, 2017. Bayon Temple: https://www.intocambodia.com/cambodias/bayon-temple

Παναγόπουλος Θ., 2018. Στον μεγαλύτερο ναό του κόσμου, το Άνγκορ Βατ / Χρονοταξίδι στην ιστορική πρωτεύουσα των Χμερ. Εφημερίδα Αυγή: https://www.avgi.gr/diethni/281734_hronotaxidi-stin-istoriki-proteyoysa-ton-hmer

Crazy Horse Memorial Official Website: https://crazyhorsememorial.org/story/the-history

Mount Rushmore. National Memorial South Dakota – Official Website: https://www.nps.gov/moru/index.htm

Newsroom iefimerida.gr, 2020. Πώς οι Αμερικανοί σκάλισαν στο βράχο τα πρόσωπα των Προέδρων τους: Σπάνια στιγμιότυπα από την κατασκευή του όρους Ράσμορ: https://www.iefimerida.gr/news/192146/pos-oi-amerikanoi-skalisan-sto-vraho-ta-prosopa-ton-proedron-toys-spania-stigmiotypa-apo

BBC news, 2020. Mount Rushmore: Trump denounces ‘cancel culture’ at 4 July event: https://www.bbc.com/news/world-us-canada-53284607

Decebalus Rex SRL / Official Website: http://www.decebalusrex.ro/

Leshan Giant Buddha, Travel China Guide: https://www.travelchinaguide.com/attraction/sichuan/leshan/buddha_statue.htm

Mount Emei Scenic Area, including Leshan Giant Buddha Scenic Area, UNESCO: https://whc.unesco.org/en/list/779

China International Travel Sevice CO. – Mengshan Giant Buddha: http://www.cits.net/china-travel-guide/taiyuan/mengshan-giant-buddha.html

→ ΕΞΩΦΥΛΛΟ: Φωτ.: Jim Mone / Associated Press

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s