Into The… Culture: Γνωρίζοντας πολιτισμούς του κόσμου με τον Γιώργο Μαυρίδη

World Heritagent

Οι τελευταίες τρεις εβδομάδες με βρήκαν να παρακολουθώ με μεγάλη έκπληξη την καινούργια σειρά – ντοκιμαντέρ του Γιώργου Μαυρίδη και της παρέας του (Γιώργος Κατσινόπουλος, Γιάννης, Μήτσος). Όλοι μαζί, εξερευνώντας τις παραδόσεις δερματοστιξίας (τατουάζ) ακολουθούν τα «σημάδια» των ανθρώπων και ταξιδεύουν τον κόσμο για να μάθουν τις ιστορίες που κρύβονται πίσω από αυτά. Όπως έχουμε δει από τα πρώτα επεισόδια, η ομάδα έρχεται σε επαφή με διαφορετικές φυλές και λαούς, επικίνδυνα μέρη, απρόσιτα γκέτο κ.α. Στο τέλος μάλιστα, δεν καταφέρνουμε να δούμε μονάχα τις πολυδιάστατες ιστορίες πίσω από τα τατουάζ ή τα αξιοθέατα των κάθε περιοχών, αλλά και τις ίδιες τις παραδόσεις, τις συνήθειες και τη ρεαλιστική καθημερινότητα των κατοίκων, δίχως μοντάζ σε σοκαριστικά -για εμάς- γεγονότα. Η σειρά προβάλλεται μέσα από το κανάλι Open TV, ωστόσο εγώ την είδα και θα συνεχίσω να τη βλέπω μέσα από το κανάλι του Γιώργου Μαυρίδη στο YouTube, κυρίως επειδή λαμβάνω κατευθείαν ειδοποίηση στο κινητό μου.

Στιγμιότυπο από «Into The Skin επ. 1: Αιθιοπία | George Mavridis». Ακριβής χρόνος: 37.15 (Giannis Kelidis Terra) https://www.youtube.com/watch?v=g21dkqn5vFI&t=2235s

Σε όλα τα επεισόδια υπάρχει πληθώρα βιωματικών πληροφοριών σχετικά με την άυλη κληρονομιά τόσο της ιστορίας του τατουάζ από τόπο σε τόπο και από γενιά σε γενιά, όσο και άλλων πρακτικών που επιβιώνουν εδώ και αιώνες. Για παράδειγμα στο πρώτο επεισόδιο και στην περιοχή της Αιθιοπίας, η ομάδα του «Into The Skin» συνάντησε τη φυλή Morsi και μας επικοινώνησαν όχι μόνο τους λόγους για τους οποίους σημάδευαν/-ουν το κορμί τους, αλλά και τον τρόπο αλέσματος της τοπικής μπίρας, τον λόγο για τον οποίο οι γυναίκες σκίζουν τα χείλη τους και ποιες είναι οι δραστηριότητες των κατοίκων, ανάλογα με το φύλο και την ηλικία τους. Μια ακόμα αξιοπερίεργη συνήθεια είναι εκείνη που συναντάμε στο επεισόδιο 2., στη ζούγκλα του Αμαζονίου. Ο λόγος για το επίπονο έθιμο της φυλής Sateré Mawé, για το πέρασμα ενός αρσενικού από αγόρι σε άντρα. Η καθηλωτική τελετή περιλάμβανε χορούς, τραγούδια και 100-200 δηλητηριώδεις μυρμήγκια πάνω σε γυμνά χέρια. Στην 21η επανάληψη αυτής της πρακτικής, ο άντρας της φυλής θα ήταν έτοιμος να παντρευτεί. Εάν ήθελε να ακολουθήσει το μέλλον του πολεμιστή, τα μυρμήγκια θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερα και άρα ακόμα πιο επώδυνα για το δέρμα.

Στιγμιότυπο από «Into The Skin επ. 1: Αιθιοπία | George Mavridis». Aκριβής χρόνος: 39.38-39.43 (Giannis Kelidis Terra) https://www.youtube.com/watch?v=g21dkqn5vFI&t=2235s

Περνώντας σε ακίνητους μάρτυρες πολιτισμού, θα σταθούμε και θα αναλύσουμε εκτενέστερα τα ιστορικά κτίρια που παρουσιάστηκαν στο επεισόδιο 3. και στο ταξίδι στην Μιανμόρ. Κάπου στο πρώτο μισό του, ο Μαυρίδης συναντά τον κύριο Μπο με τα  αποτροπαϊκά τατουάζ του και ο τελευταίος μας συστήνει ένα σύμβολο μνημειακού μεγέθους της βουδιστικής λατρείας, το Shwedagon Pagoda. Να σημειωθεί εδώ πως κατά την ημέρα επίσκεψής τους γιορταζόταν από τους πιστούς η ημέρα «Πανσέληνος του Βούδα».

Η παγόδα* Σβενταγκόν (Shwedagon Pagoda) είναι το ιερότερο συγκρότημα στην πόλη Γιανγκόν (Yangon) της Μιανμόρ και τοποθετείται πάνω στον λόφο Singuttara (168 πόδια). Η κεντρική στούπα (δηλ. δομή σαν θόλος) καλύπτεται εξ ολοκλήρου από χρυσό, έχει σχήμα καμπάνας, οκταγωνική βάση και φιλοξενεί -περιμετρικά- χρυσά και ασημένια κουδούνια. Η διακόσμησή της, παρουσιάζει πέραν του χρυσού και διάφορους πολυτίμους λίθους (4531 διαμάντια, 2317 ρουμπίνια, ζαφείρια κ.α.). Έχει ακόμα τέσσερεις εισόδους στις οποίες μπορούν να προσέλθουν μόνο άνδρες και μοναχοί. Κάποιοι θρύλοι λένε πως ο τρόπος φύλαξης του εσωτερικού γίνεται μέσα από ιπτάμενα  σπαθιά που περιστρέφονται και προστατεύουν την παγόδα από κάθε είδους εισβολή. Λέγεται ακόμα, πως το μνημείο περιέχει και μια υπόγεια σήραγγα που καταλήγει στο Μπαγκόν και την Ταϊλάνδη. Γύρω, την περιβάλλουν άλλοι ναοί, στούπες και κινητά μνημεία που μαζί συνθέτουν ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά βουδιστικά κέντρα του κόσμου. Σύμφωνα με τον μύθο, πριν από 2.500+ χρονιά, δυο αδέλφια που δούλευαν ως έμποροι συνάντησαν τον ίδιο τον Βούδα, ο οποίος τους έδωσε 8 τρίχες του. Τα δυο αδέρφια γύρισαν και ενημέρωσαν για ό,τι είχε συμβεί τον βασιλιά Okkala και εκείνος με την σειρά του έκτισε το μνημείο για να φυλά τα λείψανα του Βούδα. Κάποιοι αρχαιολόγοι βέβαια έχουν την άποψη πως ο πρώτος ναός χρονολογείται γύρω στον 6ο με 7ο αι. μ.Χ. Ο ιερός χώρος είναι ανοιχτός καθημερινά από τις 4 π.μ. έως τις 10 μ.μ. και η τιμή εισόδου ανέρχεται στα $8.00/ άτομο.

Στιγμιότυπο από «Into The Skin επ. 3: Μιανμάρ | George Mavridis». Aκριβής χρόνος: 8.40  (Giannis Kelidis Terra & G. Vasiliadis) https://www.youtube.com/watch?v=aF1BHtkM3wM&t=520s

Ακολουθώντας την πορεία των ταξιδιωτών και -νοητά- την υποτιθέμενη σήραγγα της παγόδας Σβενταγκόν, θα βρεθούμε στην αρχαία πόλη Μπαγκάν. Η Μπαγκάν αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες αρχαιολογικές θέσεις, σε έκταση μόλις 104 τετρ. χλμ. και αφορά ένα πολυεπίπεδο πολιτιστικό τοπίο βουδιστικής καλλιτεχνικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. Σύμφωνα με την UNESCO, καταγράφονται εντός του 3.595 πολιτιστικά αγαθά, μεταξύ των οποίων είναι παγόδες, διάφορες βουδιστικές δομές λατρείας, επιγραφές, τοιχογραφίες, γλυπτά κ.α. αρχαιολογικά κατάλοιπα. Η χρονολόγηση των μνημείων ταυτίζεται με την περίοδο δράσης του πολιτισμού Μπαγκαν, δηλαδή από τον 11ο έως τον 13ο αιώνα. Ένας από τους σημαντικότερους ναούς του συγκροτήματος είναι ο ναός Ananda, o οποίος χρονολογείται στο πρώτο μισό της 2ης χιλιετίας μ.Χ. και σύμφωνα με τους θρύλους της περιοχής, ο ναός κατασκευάστηκε από 4 μοναχούς, οι οποίοι μετά την ολοκλήρωση του σκοτώθηκαν από τον βασιλιά Kyansittha για να είναι βέβαιος πως δεν θα διαδοθεί και κατ’ επέκταση αντιγραφεί το μοντέλο του ναού. Εξαιτίας της εκπομπής, ερχόμαστε σε επαφή και με έναν ακόμα ναό, τον Dhammayangyi. Όπως βλέπουμε και όπως μαρτυρά μια πέτρινη επιγραφή στο εσωτερικό της παγόδας, το μνημείο χτίστηκε από τον βίαιο βασιλιά Narathu προς ένδειξη μετάνοιας στον πατερά και στη σύζυγό του, τους οποίους δολοφόνησε ο ίδιος. Το κόστος επίσκεψης στον χώρο είναι γύρω στα $20.00/ άτομο και διαρκεί 3 ημέρες. Συναντήστε τα προαναφερόμενα συγκροτήματα πολιτιστικής και πολιτισμικής κληρονομιάς, παρακολουθώντας το παρακάτω βίντεο:

Όπως έχουμε θίξει πολλάκις σε αυτό το blog και όπως κάνει η σειρά που επέλεξα να αναδείξω, είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε διάφορους πολιτισμούς, είτε αυτοί ταυτίζονται με την ιδιοσυγκρασία μας, είτε όχι. Η κληρονομιά κάθε τόπου μας αποκαλύπτει τα κοινωνιολογικά, ανθρωπολογικά και – πολλές φορές- καλλιτεχνικά γνωρίσματα ομάδων που πρέπει να προστατεύονται, καθώς συνθέτουν την πολιτισμική ταυτότητά (ατομικά και συλλογικά) και η οποία με την σειρά της συντελεί στην πολιτισμική εξέλιξη του κόσμου. Για μια θεωρητική προσέγγιση της «εξέλιξης» αναζητήστε το 9ο κεφάλαιο του βιβλίου «Αρχαιολογική θεωρία: μία εισαγωγή» του Matthew Johnson, από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης (2018).  

*παγόδα είναι ένα είδος πύργου της βουδιστικής λατρείας, το οποίο περιλαμβάνει πολλαπλές μαρκίζες. Οι πρώτες κατασκευές έγιναν στη Νότια Ασία και με τα χρόνια ο συγκεκριμένος τύπος κτιρίων διαδόθηκε και στην Ανατολική Ασία (Νεπάλ, Κίνα, Ιαπωνία κ.α.).

_____________________________________________________________________________________________________

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Bagan. UNESCO – World Heritage List: https://whc.unesco.org/en/list/1588/

Bagan Thiripyitsaya Sanctuary Resort. Ananda Temple: https://web.archive.org/web/20100719155335/http://ancientbagan.com/ananda-temple.htm

Brown, D. 2016. 501 Must-Visit Destinations. Bounty Books

Shwedagon Pagoda on Singuttara Hill. UNESCO – World Heritage List: https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6367/

Shwedagon Pagoda – Official Website: http://www.shwedagonpagoda.com.mm/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s