Νέα Έκθεση | Αρχαιολατρεία και Φιλελληνισμός (ΜΚΤ)

Πολιτιστική Επικαιρότητα

Μια ματιά στη νέα η-έκθεση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Τι μπορείτε να δείτε και πως!

Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης παρουσιάζει από τις 22 Μαρτίου 2021 τη νέα έκθεση «Αρχαιολατρεία και Φιλελληνισμός. Συλλογή Θανάση και Μαρίνας Μαρτίνου» με αφορμή τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Αν και η έκθεση στεγάζεται στο νεοκλασικό Μέγαρο Σταθάτου, έργο του αρχιτέκτονα Έρνστ Τσίλλερ (Ernst Ziller) το οποίο δεν μπορούμε να επισκεφτούμε προς το παρόν, η ομάδα του ΜΚΤ εξασφάλισε τη μεταφορά μας στον φυσικό χώρο του μουσείου με ένα κλικ στο 1821.cycladic.gr .

Λίγα Λόγια για το Project

Η έκθεση πραγματοποιείται σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού και με τη συνδιοργάνωση και χρηματοδότηση της ΑΙΓΕΑΣ Αστικής μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας Πολιτιστικού και Κοινωφελούς Έργου.

Η επιμέλεια της Ιστορικού Τέχνης Δρος Φανής-Μαρίας Τσιγκάκου και του Καθηγητή Ν. Χρ. Σταμπολίδη επιδιώκει να δημιουργήσει έναν υλικό και άυλο «διάλογο» ανάμεσα σε ευρωπαϊκά έργα (ελαιογραφίες και γλυπτά) του 19ου αιώνα, έργα του ελληνικού Νεοκλασικισμού και σε αρχαία αριστουργήματα. Τα εκθέματα προέρχονται από τη συλλογή Θανάση και Μαρίνας Μαρτίνου και από μουσεία της Ελλάδας και της Ιταλίας.

Ξενάγηση Επιμελητών

Η ξενάγηση ξεκινά με τη Δρ. Τσιγκάκου και την κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στον Φιλελληνισμό ως κίνημα θαυμασμού της δύσης προς τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και στην επίδρασή του στην τελική έκβαση της Επανάστασης, μέσα από τη συμπαράσταση των υπόδουλων Ελλήνων. Στη συνέχεια ερχόμαστε σε επαφή με τα εικαστικά έργα – αφηγητές του αγώνα και των συμβόλων που φέρουν με προσθήκες που υπενθυμίζουν το αρχαιοελληνικό παρελθόν.

Ένα από τα παραδείγματα που αξίζει να αναφέρω λόγω της αλληγορίας που εμπεριέχει είναι ένας πίνακας του 1829 με Έλληνες που μάχονται ανάμεσα σε αρχαία ερείπια, του Γερμανού ζωγράφου Πέτερ φον Ες (Peter Heinrich Lambert von Hess). Ο τελευταίος, φιλοτέχνησε τους αγωνιστές να μάχονται στα αρχαία ερείπια υπονοώντας πως γίνονται υπερασπιστές της πολιτιστικής κληρονομιάς που τους εμψυχώνει.

Peter von Hess, Έλληνες μάχονται ανάμεσα σε αρχαία ερείπια (1829). Ελαιογραφία σε μουσαμά, 33×27 εκ., Συλλογή Θανάση και Μαρίνας Μαρτίνου. Πηγή εικόνας: Θέματα Αρχαιολογίας

Λίγα λεπτά αργότερα παίρνει τον λόγο ο Καθηγητής Ν. Σταμπολίδης, ο οποίος μιλά για τον ρόλο των αρχαιοτήτων ως εμπνευστών έργων του 18ου και 19ου αιώνα. Τα γλυπτά της νεότερης περιόδου (προτομές αγωνιστών) φαίνεται να αντιγράφουν τη δωρικότητα και το ύφος των αρχαίων δημιουργημάτων, ενώ παρόμοια επικοινωνία επικρατεί και σε σύμβολα, ενδύματα και εικονογραφικές λεπτομέρειες επιτραπέζιων ρολογιών, βάζων, μουσικών οργάνων, κοσμημάτων και άλλων αντικειμένων της έκθεσης.

Μια από τις μαρτυρίες αυτού του «διαλόγου» απαντάται σε ένα γλυπτό της συλλογής Μαρτίνου με τον Οδυσσέα Ανδρούτσο, ο οποίος συνομιλεί με το αγαλμάτιο του μυθικού Οδυσσέα από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Βενετίας. Τα δυο συνδέονται μέσα από τις υλικές ομοιότητες αισθητικού χαρακτήρα που φέρουν στο άνω τμήμα της κεφαλής τους, αλλά και με άυλο τρόπο μέσω του κοινού τους ονόματος.

Πηγή: Επιλεγμένα Έργα Έκθεσης – Πίνακες

Αφού λοιπόν αναφερθήκαμε στον πολυμήχανο ήρωα, δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε την εικαστική επίκληση της έκθεσης στον Όμηρο μέσα από τη «Σκηνή στο Απελευθερωμένο Ναύπλιο (1831)» του Καρλ Βίλελμ φον Χάιντεκ (Carl-Wilhelm Freiherr von Heideck ή Heidegger). Ο Βαυαρός ζωγράφος αναπαράγει -ανάμεσα σε πολλά άλλα πρόσωπα- έναν τυφλό λυράρη μαζί με τον σκύλο του, ο οποίος τραγουδά και αφηγείται τους άθλους των αγωνιστών. Το παρουσιαστικό του παραπέμπει σε αποσπασματικές περιγραφές για τον επικό ποιητή. Οι αφηγήσεις μοιάζουν με απαγγελίες ραψωδών για τα κατορθώματα Ηρώων, ενώ ο σκύλος μας φέρνει κατά νου τη ραψωδία ρ της Οδύσσειας και τη γνωριμία μας με τον πιστό Άργο.

Η ξενάγηση κλείνει με μια πανοραμική εικαστική εξιστόρηση στιγμών της Επανάστασης του 1821 και τελικά με μια συνολική ανάδειξη των αρχαιολατρικών πτυχών του φιλελληνικού κινήματος, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την Επανάσταση.

Virtual Tour

Αφού κανείς παρακολουθήσει την ξενάγηση μπορεί να περιηγηθεί στο μουσείο και στα εκθέματα της έκθεσης, τα οποία έχουν επιμεληθεί σκηνογραφικά η Χλόη Ομπολένσκυ και ο Ανδρέας Γεωργιάδης. Το ειδικά σχεδιασμένο και εύχρηστο microsite μας φέρνει σε επαφή τόσο με τον φυσικό χώρο της έκθεσης όσο και με κάθε έκθεμα ξεχωριστά, για όσο χρόνο επιθυμούμε.

Μια από τις πιο επιβλητικές αίθουσες είναι αυτή με την πάντα εντυπωσιακή τρισδιάστατη τέχνη. Το πρωταγωνιστικό μαρμάρινο γλυπτό της Αμαζόνας, όπως μαθαίνουμε από την αφήγηση του Καθηγητή, αποτελεί ρωμαϊκό αντίγραφο πρωτότυπου έργου του 5ου αιώνα π.Χ., με μόνιμη κατοικία το Μουσείο του Καπιτωλίου της Ρώμης.

Στιγμιότυπο από την Virtual περιήγησή μου.

Ακόμα, μέσα από το miscrosite ο κάθε επισκέπτης μπορεί να δει λεπτομερώς πληθώρα συλλεκτικών φωτογραφιών από επιλεγμένα εκθέματα (πίνακες, γλυπτά, ακρόπρωρα, πορσελάνες κ.α.).

Τελικές Εντυπώσεις

Η έκθεση, όπως θα έχετε ήδη αντιληφθεί και θα εμπεδώσετε με τη δική σας εμπειρία, αναδεικνύει το πώς οι Νεοέλληνες συνδέθηκαν με την αρχαιοελληνική κληρονομιά για τη δημιουργία μιας συλλογικής ταυτότητας που ταυτίζεται με τα δυτικά πρότυπα και αντιλήψεις.

Ο λόγος που επέλεξα να παρουσιάσω τη συγκεκριμένη έκθεση μέσα σε πολλές άλλες, αφορά τη μοναδικότητά της -στην παρούσα χρονική περίοδο- να δημιουργήσει μια ιστορική / επετειακή οπτική που δεν σχετίζεται με τα πολεμικά γεγονότα, αλλά με δύο πολιτισμικά ρεύματα, την Αρχαιολατρεία και τον Φιλελληνισμό. Με αυτόν τον τρόπο λοιπόν καταφέρνουμε να συνδέσουμε τις παραπάνω έννοιες και με άλλα πολιτισμικά παράγωγα έντεχνου λόγου, όπως τον ρομαντισμό στη λογοτεχνία του Ντελακρουά, του Λόρδου Βύρωνα, του Hugo και λοιπών.

Σε αυτό το φιλοσοφικό αίσθημα θα διεξαχθεί, τέλος, ένας κύκλος ζωντανών αναμεταδόσεων (Webinars) για την πρόσληψη των εννοιών της Ελευθερίας και της Ισότητας (29/03), του Ορθού Λόγου και της Φαντασίας (05/04), του Εαυτού και της Συλλογικότητας (12/04). Περισσότερες πληροφορίες: https://cycladic.gr/page/ellinikotita-apo-ton-europaiko-diafotismo-ston-romantismo

Μοιράσου μαζί μου τις εντυπώσεις σου για το άρθρο «Νέα Έκθεση | Αρχαιολατρεία και Φιλελληνισμός (ΜΚΤ)», πατώντας like εάν σου φάνηκε ενδιαφέρον και dislike εάν όχι. Επόμενο άρθρο στις 4 Απριλίου, με Κυριακάτικο Heritagent Walk εκτός Αττικής!

Πληροφορίες Έκθεσης

– Ιστοσελίδα έκθεσης: https://1821.cycladic.gr/

– Η έκθεση θα ανοίξει τις πόρτες της στο κοινό αμέσως μόλις επαναλειτουργήσουν τα Μουσεία.

– Μπορείτε να παρακολουθήσετε ολόκληρη την ξενάγηση και μέσω YouTube:

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s