Στον Δρόμο Για το Θέατρο

Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά,Πολιτιστική Επικαιρότητα

Τρίτη, 15 Ιουνίου.

Έχω μόλις τελειώσει τη δια ζώσης εξέτασή μου στο Πανεπιστήμιο και η πιο καλή ιδέα για αποφόρτιση είναι μια βόλτα στην πολυπερπατημένη οδό Σταδίου για θεματική περιήγηση στα νεοκλασικά κτήρια της Αθήνας, στοχεύοντας να συλλέξω υλικό για επόμενο άρθρο-αφιέρωμα σε αρχιτεκτονήματα του Τσίλλερ.

Το 608 με αφήνει στο πλάι της Βουλής και βαδίζω δεξιά για να κατευθυνθώ στο προαναφερόμενο σημείο αναφοράς. «Βρήκαμε το επόμενο θέμα!», λέω και βγάζω το μπλοκάκι μου να απαθανατίσω λεπτομέρειες και τις πρώτες σκέψεις μου απέναντι στη βιτρίνα δημοφιλούς πολυκαταστήματος.

Η θεατρική ιστορία σε βιτρίνα στην καρδιά της πόλης. Πηγή: Εθνικό Θέατρο -> https://www.n-t.gr/el/news/?nid=34027

Επιρροές από τα αρχαία θέατρα

Η αρχική εικόνα, μου έφερε στο μυαλό θεωρίες ανάδειξης αρχαίων θεάτρων σύμφωνα με τις οποίες το ζητούμενο είναι η επαφή του κόσμου με την ιστορία τους και άρα με μια κληρονομιά που ανήκει σε όλους και οφείλουμε συλλογικά τόσο να τη διατηρούμε όσο και να την προστατεύουμε.

Όπως μάλιστα αναφέρει ο καθηγητής Πέτρος Θέμελης σε δημοσίευμα του με τίτλο «Προστασία και χρήση των μνημείων», τα θέατρα (πολιτιστικά αγαθά) πρέπει να εντάσσονται στη σύγχρονη ζωή: α) γιατί δικαιούνται να τα απολαμβάνουν όλες οι γενιές και β) γιατί έτσι ευαισθητοποιούνται οι πολίτες, ενδιαφέρονται άμεσα για τα μνημεία και μέσω της γνώσης τους γι’ αυτά, τα προστατεύουν. Ο ίδιος μάλιστα θεωρεί ξεπερασμένη την ελιτίστικη εκδοχή της απομάκρυνσης τους από το ευρύ κοινό και προβάλει ως ζητούμενο την προστασία τους/ ανάδειξη τους μέσω ενός τόπου αναψυχής που θα συνδυάζει τον χαρακτήρα των μνημείων με την καθημερινότητα των πολιτών.

Αν λοιπόν η παραπάνω σύνδεση φαντάζει άστοχη εξαιτίας του ακίνητου χαρακτήρα της, εν αντιθέσει με το κεντρικό θέμα που προβάλει κινητά εκθέματα από θεατρικές παραστάσεις, θα πρέπει να αναφέρω πως το σύνολο που περιβάλλει τόσο το αρχαίο όσο και το σύγχρονο θέατρο αποτελεί εκ των πραγμάτων ένα πολυσύνθετο δίπολο άυλων και υλικών στοιχείων, κινητών και μη.

Άλλωστε, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως το αρχαίο θέατρο διατηρείται ζωντανό στην άυλη μορφή του μέχρι και σήμερα, σε πολύ μεγάλο βαθμό. Πολλές σύγχρονες παραστάσεις στηρίζονται ή απλώς παίρνουν έμπνευση από αρχαία θεατρικά έργα και τα φέρνουν στη σκηνή μέσα από τα βιώματα, καινοτομίες και προσθήκες της καθημερινότητάς/εποχής μας. Τέτοιες παραστάσεις μπορείτε να απολαύσετε και φέτος, στο φεστιβάλ Επιδαύρου. Δείτε το πρόγραμμα, εδώ!

Ένα μικρό ταξίδι στο σύγχρονο θέατρο

Το σύγχρονο ελληνικό θέατρο ξεκινά περ. τα μέσα του 19ου αιώνα σε Κρήτη και Επτάνησα, ενώ τον 20ο αιώνα, η Αθήνα και τα θέατρα που θα φιλοξενήσει θα σημάνουν την ανάπτυξη του θεάτρου σε όλη την Ελλάδα. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, το θέατρο πραγματοποιεί παραστάσεις που θα εκφράσουν πατριωτικά αισθήματα, εκτόνωση και φαρσοκωμωδία.

Το 1891 λοιπόν, μπαίνουν τα πρώτα θεμέλια του Εθνικού Θεάτρου, επί της οδού Αγίου Κωνσταντίνου και τελικά το θέατρο χτίζεται υπό τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του Αυστριακού Ερνέστου Τσίλλερ. Στις 24 Νοεμβρίου του 1901, το -τότε- Βασιλικό Θέατρο ανοίγει τις πύλες του στο κοινό, με έναν μονόλογο και δύο ελληνικές μονόπρακτες κωμωδίες.

Λίγο μετά το 1930 ξεκινά ένα νέο θεατρικό ρεύμα, οι θεατρικές επιθεωρήσεις. Αυτές αποτελούσαν ένα είδος σύνθετου θεάματος με χορό, μουσική, σάτιρα και με τελικό στόχο τη διασκέδαση των θεατών και την παράλληλη άσκηση κριτικής σε διάφορους φορείς εξουσίας. Μια από τις διασημότερες πολιτικές επιθεωρήσεις ήταν αυτή στη Μάνδρα του Αττίκ (Κλέων Τριανταφύλλου), τον οποίο γνωρίζουμε σήμερα μέσα από την επανεκτέλεση του «Ζητάτε Να Σας Πω» από τη Χάρις Αλεξίου, τη Μαρίζα Ρίζου και λοιπούς έντεχνους καλλιτέχνες.

Ο Αττίκ μάλιστα, έχοντας μεγαλώσει με τη νοοτροπία του γαλλικού chanson αναπαρήγαγε κυρίως μουσικοθεατρικά μονόπρακτα. Σε συνέχεια των εκλογών της 9ης  Ιουνίου του 1935, ο ίδιος θα παρουσιάσει σατιρικά τραγούδια για τους φιλοβασιλικούς και τη μοναρχία. Τελικά όμως, το βράδυ της 24ης Ιουλίου μια μεγάλη καταστροφή στο θέατρο θα «χτυπήσει» τόσο τα λόγια του, όσο και τον ίδιο, τραυματίζοντας τον καλλιτέχνη στο κεφάλι.

Το 1942, εντός Γερμανικής κατοχής, ο Κάρολος Κουν ιδρύει το Θέατρο Τέχνης και εκεί θα ανέβουν σπουδαίες παραστάσεις παγκόσμιας φήμης, όπως «Αγριόπαπια», «Γυάλινος κόσμος», «Λεωφορείον ο Πόθος» κ.α.

Αρχείο Ραδιοφώνου. Πηγή: https://www.manoshadjidakis.com/lewforeion-o-pothos/

Κλείνοντας την παραπάνω σύντομη διαδρομή στην ιστορία του θέατρου, κατανοούμε πως είτε αναφερόμαστε σε αρχαίο θέατρο, είτε σε σύγχρονο, είτε σε λαμπερό, είτε σε πιο σκοτεινό, αποτελεί μέρος της πολιτισμικής κληρονομιάς και μια αέναη μελέτη για τις κοινωνικές επιστήμες, καθώς συνοδεύει τις συνθήκες που ζούσαν ή που θα ήθελαν να ζουν οι δημιουργοί και η κοινωνία!

Περί Εκθεμάτων – Οδηγός

Η θεατρική ιστορία σε βιτρίνα στην καρδιά της πόλης. Πηγή: Εθνικό Θέατρο -> https://www.n-t.gr/el/news/?nid=34027

Πατώντας τους τίτλους που ακολουθούν και γνωστοποιούν το περιεχόμενο των εκθεμάτων, θα βρεθείτε απευθείας στο επίσημο ψηφιακό αρχείο του Εθνικού Θέατρου. Εκεί μπορείτε να περιηγηθείτε στο οπτικοακουστικό υλικό της κάθε παράστασης, όπως και σε δημοσιεύματα με όχι και τόσο -πολλές φορές- καλή κριτική.

Οι περιγραφές που ακολουθούν υπάρχουν και στο σημείο έκθεσης, κάτω από κάθε κουστούμι.

1 . Ορέστεια 2001 } Σκηνοθεσία: Γιάννης Κόκκος | Ενδυματολόγος: Λίλη Κεντάκα | Ηθοποιός: Λυδία Κονιόρδου Ρόλος: Κλυταιμνήστρα

2. Καρδινάλιος της Ισπανίας 1981 } Σκηνοθεσία: Αλέξης Μινωτής | Ενδυματολόγος: Λίζα Ζαΐμη | Ηθοποιός: Χρήστος Πάρλας | Ρόλος: Λούις Καρντόνα

3. Καρδινάλιος της Ισπανίας 1981 } Σκηνοθεσία: Αλέξης Μινωτής | Ενδυματολόγος: Λίζα Ζαΐμη | Ηθοποιός: Μπάμπης Γιωτόπουλος |Ρόλος: Ντον Φιλίππε

4. Τρεις αδερφές 1982 } Σκηνοθεσία: Μιχάλης Κακογιάννης | Ενδυματολόγος: Διονύσης Φωτόπουλος | Ηθοποιός: Αννυ Πασπάτη | Ρόλος: Μάσα

5. Μισάνθρωπος 1993 } Σκηνοθεσίας: Γιάννης Ιορδανίδης | Ενδυματολόγος: Γιώργος Πάτσας | Ηθοποιός: Ειρήνη Κονίδου

6. Φαύστα 1997 } Σκηνοθεσία: Νίκος Χατζηπαπάς | Ενδυματολόγος: Γιώργος Ασημακόπουλος | Ηθοποιός: Σοφία Φιλιππίδου Ρόλος: Φαύστα

7. Φαύστα 1997 } Σκηνοθεσία: Νίκος Χατζηπαπάς | Ενδυματολόγος: Γιώργος Ασημακόπουλος | Ηθοποιός: Σοφία Κακαρελίδου | Ρόλος: Κυρία Ιατρού

8. Ιππόλυτος 2004 } Σκηνοθεσία: Βασίλης Νικολαΐδης | Ενδυματολόγος: Γιώργος Πάτσας | Ηθοποιός: Μαρία Ναυπλιώτου | Ρόλος: Αφροδίτη

9. Η Αυλαία πέφτει 1999 } Σκηνοθεσία: Μάγια Λυμπεροπούλου | Ενδυματολόγος: Νίκος Σαριδάκης | Ηθοποιός: Βίκυ Καμπούρη | Ρόλος: Ιντα

10. Η Αυλαία πέφτει 1999 } Σκηνοθεσία: Μάγια Λυμπεροπούλου | Ενδυματολόγος: Νίκος Σαριδάκης | Ηθοποιός: Γιάννα Νικολοπούλου | Ρόλος: Φανή

11. 12. Βίρα τις Άγκυρες 1997 } Σκηνοθεσία: Σταμάτης Φασουλής | Ενδυματολόγος: Γιώργος Ασημακόπουλος | Κοστούμια χορού

13. Οι Μάγισσες του Σάλεμ 1996 } Σκηνοθεσία: Νίκος Χαραλάμπους | Ενδυματολόγος: Ντόρα Λελούδα | Ηθοποιός:  Χρήστος Πάρλας |Ρόλος: Ντάνφορθ

Από το Ψηφιοποιημένο Αρχείο του Ε. Α. http://www.nt-archive.gr/plays.aspx

Βρισκόμαστε σε μια χρονιά γεμάτη αναταραχές, απρόοπτα και αποκαλύψεις. Ας κρατήσουμε την τέχνη και τον πολιτισμό δίπλα σε ανθρώπους που σέβονται αυτούς τους χώρους και τους εργαζόμενους τους. Για το «Support ART Workers», για το «ΕΜΠΡΟΣ», για την ενεργοποίηση των θερινών θεάτρων και την εξασφάλιση εργασίας σε ηθοποιούς και εργαζόμενους θεάτρων, για την αξία και την υπόσταση στην οποία αξίζει να τοποθετείται το θέατρο, το οποίο από πλευράς του μας δίνει πολλά περισσότερα.

Αξίζει τέλος να αναφέρω πως οι παραπάνω θέσεις δεν αφορούν κριτική απέναντι στη συνεργασία του Ε.Α., αλλά στο περιεχόμενο που πραγματεύονται και στη τοποθέτησή τους δημόσια.

                                                          Κυριακή, 20 Ιουνίου.

____________________________________________________________________________________

Όλες οι φωτογραφίες αποτελούν μέρος της έκθεσης και συλλέχτηκαν από τον επίσημο ιστότοπο του Εθνικού Θεάτρου -> https://www.n-t.gr/el/news/?nid=34027 .

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Επίσημη Σελίδα Εθνικού Θεάτρου, Ιστορικά Στοιχεία. -> https://www.n-t.gr/el/knowus/history

Καγγελάρη, Δ. (2004) Διατριβή: Ελληνική σκηνή και θέατρο της ιστορίας 1936-1944: οι θεσμοί και οι μορφές. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Θέμελης, Π. (2008) Προστασία και χρήση των μνημείων. Διάζωμα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s