Μια στάση «γύρω» από το άυλο Στόουνχεντζ

World Heritagent

Πριν από μια εβδομάδα, κατά την έναρξη του τρίτου δεκαήμερου του Ιουνίου, άρχισαν να κάνουν τον γύρω του κόσμου φωτογραφίες από τη ζωντανή αναμετάδοση του εορτασμού του θερινού ηλιοστάσιου στο Στόουνχεντζ της Αγγλίας. Η εκδήλωση κάθε χρόνο συγκεντρώνει χιλιάδες άτομα, όμως τα έτη 2020-21 οι συνθήκες της πανδημίας δεν επέτρεψαν την πολυκοσμία στον χώρο.

Θερινό Ηλιοστάσιο στο Στόουνχεντζ, 2021. Πηγή: Stonehenge Dronescapes

Οι εικόνες που κυκλοφόρησαν γνωστοποίησαν -μέσα σε όλα- την τελετή των Δρυίδων, κάτι το οποίο σε άλλους ήταν ήδη γνωστό, σε άλλους όχι. Σε κάποιους θύμιζε κριντζ εορτασμούς αναβίωσης τύπου «Νεμεάδα», άλλοι πάλι το βρήκαν σαν μια απαραίτητη εκδήλωση διατήρησης των παραδόσεων. Τι ισχύει όμως για το θερινό ηλιοστάσιο και την γιορτή του; Αποτελεί όντως ένα έθιμο ή οι «αρχαίοι» Δρυίδες υπάρχουν μέχρι και τις μέρες μας;

Λίγα Λόγια για τους Δρυίδες

Οι Δρυίδες (eng: druids) έζησαν κατά την Εποχή του Σιδήρου στη Κελτική Ευρώπη (Βρετανία, Ιρλανδία, Γαλατία κ.α.) και όπως μαρτυρεί το όνομά τους, θεωρούσαν τη βελανιδιά (δρυς) ως το ιερό δέντρο τους. Αν και δεν έχουμε υλικές μαρτυρίες που να επιβεβαιώνουν την ύπαρξη τους, γίνονται γνωστοί μέσα από σωζόμενες ιστορικές πηγές αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων συγγραφέων (Διογένης Λαέρτιος, Στράβων, Πλίνιος Πρεσβύτερος κ.α.), αλλά κυρίως μέσα από τις σημαντικότατες γραπτές μαρτυρίες του Ιούλιου Καίσαρα.

Σύμφωνα με τον τελευταίο, οι Δρυίδες «ασχολούνται με πράγματα ιερά, πραγματοποιούν δημόσιες και ιδιωτικές θυσίες και αποφασίζουν για όλα τα θρησκευτικά θέματα», ενώ σε επόμενο εδάφιο (Gallic War VI, 13-14.) αναφέρει πως κάνουν μεγάλες συζητήσεις για τα ουράνια σώματα και τις κινήσεις τους, το μέγεθος του σύμπαντος και τη γη.

Φανταστική απεικόνιση «An Arch Druid in His Judicial Habit». Πηγή: Wikimedia Commons

Ακόμα, ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος αναφέρει πως πραγματοποιούσαν μια ιεροτελεστία κατά την οποία μας γίνεται γνωστός ο δεσμός τους με τη φύση και τις παγανιστικές συνήθειες. Εν συντομία, σε αυτή την τελετή βρισκόταν ένας ιερέας ντυμένος στα λευκά, οποίος σκαρφάλωνε σε κάποια ιερή βελανιδιά κατά την πέμπτη μέρα της νέας Σελήνης (χειμερινό ηλιοστάσιο) και έκοβε γκι με ένα χρυσό δρεπάνι. Το γκι δεν έπρεπε να πέσει κάτω και έκτοτε ήταν σύμβολο γονιμότητας/θεραπείας. (Plin. Nat. 16.95).

Ο ίδιος σε άλλο χωρίο, τους αναφέρει ως ομάδα μάγων και γιατρών. (Plin. Nat. 30.4) Άλλοι θρύλοι τους θεωρούν ως δημιουργούς του Στόουνχεντς, αν και κάτι τέτοιο δεν μπορεί να σταθεί επιστημονικά μιας και το μεγαλιθικό μνημείο προϋπήρχε των Δρυίδων.

Τελικά, η περίοδος των Δρυίδων σταματά από τους Ρωμαίους (13-37 μ.Χ.) και κατ’ επέκταση από την επικράτηση του Χριστιανισμού.

Θερινό Ηλιοστάσιο στο Στόουνχεντζ, 2021. Πηγή: Stonehenge Dronescapes

Αν λοιπόν η εποχή των Δρυίδων λαμβάνει τέλος την προαναφερόμενη περίοδο, ποιοι είναι οι παραπάνω εικονιζόμενοι; Αποτελούν σωσίες του Γκάνταλφ της γνωστής τριλογίας ή μήπως είναι προτεινόμενοι ηθοποιοί για κάποιο σίκουελ του «Αστερίξ και Οβελίξ» στον ρόλο του Πανοραμίξ;

Τίποτα από τα δυο. Οι παραπάνω άνθρωποι αποτελούν τους Νέο-Δρυίδες. To σημερινό πνευματικό ή θρησκευτικό κίνημα των Νέο-Δρυίδων δεν έχει πραγματικούς δεσμούς με τους προαναφερόμενους. Οι ίδιοι θεωρούν πως είναι απόγονοι και εμπνέονται από την κουλτούρα τους, αλλά πως από αυτούς διατηρούν μονάχα την αγάπη για τη φύση, την κάπως χίπικη ζωή και τον σεβασμό προς τις θρησκευτικές τελετές.

Τον 17ο και τον 18ο αιώνα, υπήρξε ένα επανεμφανισμένο ενδιαφέρον για την προχριστιανική Ευρώπη. Σιγά σιγά ομάδες ανθρώπων άρχισαν να εμπνέονται από την αρχαία κουλτούρα και να επιδιώκουν την αναβίωση των Δρυίδων σε Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία. Αυτοί αντιδρούσαν στην ανθρωποκεντρική στροφή του Διαφωτισμού και προσπαθούσαν να τηρούν την παράδοση, τις τελετές και τις διδασκαλίες που αναφέρει η μυθολογία και η λαογραφία της προχριστιανικής εποχής.

Κεντρικός μοχλός αυτής της αναβίωσης ήταν οι John Aubrey και William Stukeley, οι οποίοι επανάφεραν γραπτώς την εικασία ταύτισης του Στόουνχεντζ ως ιερού ναού των Δρυίδων.

Η σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση, σύμφωνα με την English Heritage, απαντά πως οι άνθρωποι που έχτισαν το Στόουνχεντζ ήταν αγρότες και κτηνοτρόφοι και πως πιθανόν κατασκεύασαν αυτό το σύστημα για να ορίζουν την μεταβολή των εποχών. Έτσι, το Στόουνχεντζ αποτελεί κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό ημερολόγιο. Πιθανώς με αυτό όριζαν σημαντικές εποχές του χρόνου, την ενθύμηση των νεκρών που έθαψαν στο μνημείο ή την λατρεία σε κάποια ηλιακή θεότητα.

Τι Συμβαίνει στο Θερινό Ηλιοστάσιο

H εκδήλωση του θερινού ηλιοστασίου/ Summer solstice γίνεται ώστε ο κόσμος να απολαύσει την στιγμή κατά την οποία ο ήλιος ανατέλλει πίσω από το Heel Stone και οι ακτίνες του ήλιου εμφανίζονται σιγά σιγά στο κέντρο του μνημείου. Πρόκειται ουσιαστικά για τη μεγαλύτερη μέρα του χρόνου, με τις περισσότερες ώρες ηλιοφάνειας και ένα μαγικό θέαμα στο μνημειακό σύνολο του Στόουνχεντζ.

Σχέδιο ευθυγράμμισης του Στόουνχεντζ. Πηγή: Enligsh Heriatge

Όπως αναφέρει το BBC news, παρά τις επίσημες ανακοινώσεις περί covid 19, πολλοί ήταν εκείνοι που παρακολούθησαν δια ζώσης το θερινό ηλιοστάσιο στο Στόουνχεντζ. Μάλιστα, κάποιοι σκαρφάλωσαν τους φράχτες του αρχαιολογικού χώρου για να έχουν πρόσβαση στην άμεση θέα των λίθων.

Στιγμές από το θερινό ηλιοστάσιο στο Stonehenge με ανθρώπους να σκαρφαλώνουν του φράχτες. Πηγή: REUTERS / BBC NEWS

Τελικά, η English Heritage λόγω της ανησυχίας που προκλήθηκε στον χώρο, πραγματοποίησε στις 21 Ιουνίου ζωντανή αναμετάδοση από την ανατολή του ηλίου στο νεολιθικό μνημείο (04:52 BST). Μπορείτε να δείτε το βίντεο παρακάτω!

Εσείς τι πιστεύετε, πρέπει να λαμβάνουν χωρά θρησκευτικές εκδηλώσεις μέσα σε κηρυγμένους αρχαιολογικούς χώρους της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομίας; Διαστρεβλώνει ο σύγχρονος παγανισμός την ορθή θέση μιας αρχαίας ταυτότητας; Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα θα δοθεί σε επόμενες θεωρητικές διατυπώσεις μέσω του blog.

Για οποιαδήποτε απορία και περαιτέρω διευκρίνιση, μπορείτε να αφήσετε το μήνυμά σας στην πλατφόρμα επικοινωνίας του blog!

______________________________________________________________________________

Εικόνα Εξωφύλλου: Κολλάζ με φωτογραφίες από το Stonehenge Dronescapes και Wikimedia Commons

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Piggott, S. 2013. The Druids and Stonehenge The South African Archaeological Bulletin

Henry, A. 2019. The Druids: What Do We Really Know? ReligionForBreakfast Youtube Academic Chanel

Blakemore, E. 2019. Why do we know so little about the Druids? National Geographic

Pliny the Elder. Chapter 4: The Druids of The Gallic Provinces. The Natural History / John Bostock

Bauer, P. Higgins, J. Lotha, G. Cunningham, J. – Editors of Encyclopaedia Britannica. 1998-2020. Druid. Celtic culture. Britannica Encyclopaedia

BBC News. 21.06.2021. Summer solstice: Hundreds attend Stonehenge despite advice.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s