Μνημεία στον χάρτη ή μνημεία στο χαρτί;

World Heritagent

Όταν κανείς ακούει τη λέξη επιστήμη σίγουρα το πρώτο πράγμα που του έρχεται κατά νου δεν είναι το Instagram ή το Tik Tok και ενδεχομένως μάλιστα να τα θεωρεί και οξύμωρα…

Το 2021 ωστόσο, μας έχει αποδείξει πως η συνεχώς αυξανόμενη και ποικιλόμορφη επαφή μας με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) επηρεάζουν το κοινωνικό, ψυχαγωγικό και επαγγελματικό κόσμο, αλλάζοντας και πολλές φορές βοηθώντας τα δεδομένα κάθε τομέα. Ο λαϊκός πυρήνας τους μάλιστα, δίνει την ευκαιρία στον καθένα να μπορεί να αναδείξει ό,τι επιθυμεί και κατ επέκταση να δώσει φήμη σε αυτό που θέλει, αρκεί να το κάνει με μοναδικό τρόπο και αυτό που έχει να «πει» να δίνει στους ακόλουθούς του την αίσθηση πως δεν έχασαν τον χρόνο τους.

Στον τομέα του πολιτισμού φερειπείν, η δημόσια αρχαιολογία μέσω κοινωνικών δικτύων προφέρει τη δημιουργία και διατήρηση σχέσεων μεταξύ επαγγελματιών του χώρου και του ευρέως κοινού (Moshenska, 2017) και μάλιστα πλέον υπάρχουν αρκετά αξιόλογα ελληνικά προφίλ, τα οποία καταφέρνουν την παραπάνω επιδιωκόμενη αλληλεπίδραση με επιτυχία.

Οι επιστήμες έτσι, μοιάζει να ανοίγονται σε μια αρμονική συνύπαρξη ακαδημαϊκού χώρου και επαφής με μη ειδικευμένο κόσμο, ώστε τελικά αυτή η «γνωριμία» να εντάξει το κοινό στις διαδικασίες που πράττει ένας επιστήμονας εντός και εκτός εργαστηρίου/αμφιθεάτρου και τελικά να θαυμάσει το κοινωνικό και επιστημονικό του έργο.

Αυτοί οι επικοινωνιακοί και για κάποιους «μαρκετινίστικοι» στόχοι έχουν με την σειρά τους μια διαφορετική αποστολή που πλησιάζει -όπως το εκλαμβάνομαι- περισσότερο στην ευαισθητοποίηση του κοινού, έτσι ώστε να αναλάβει ατομικές ευθύνες και να προστατεύσει τη φυσική και πολιτιστική του κληρονομιά σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο, με όποια μέσα διαθέτει.

Μια προσπάθεια εξοικείωσης με πολιτιστικά, φυσικά και βιομηχανικά αξιοθέατα του κόσμου, ακούει στο όνομα Rich McCor ή όπως είναι γνωστός στο Instagram @paperboyo. Ο Λονδρέζος φωτογράφος ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο παρέα με την φωτογραφική του μηχανή και τις δημιουργίες του σε paper cut-outs (χαρτοκοπτική) προβάλλοντας διάσημα και «άγνωστα» μνημεία/τοποθεσίες μέσα από τον πιο μοναδικό, δημιουργικό, έξυπνο και –πολλές φορές- αστείο τρόπο.

“When I joined Instagram I noticed a lot of artists, photographers and creatives were using it as their gallery so that inspired me to approach the platform with an ambition to post creative content. Eventually, my style evolved and I developed the transformation photos through trial and error and seeing the feedback that my followers gave.”

Rich McCor a.k.a @paperboyo.
Απόσπασμα συνέντευξης από το travelanddestinations.com

Με αφορμή λοιπόν αυτό το πρωτότυπο έργο, θα δούμε παρακάτω κάποια από αυτά τα κλικ και θα προσπαθήσουμε να έρθουμε και εμείς σε επαφή με τέσσερα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και την ιστορία τους.

Το Εθνικό Μνημείο της Σκωτίας βρίσκεται στο Calton Hill και αποτελεί ένα ημιτελές μνημείο στα πρότυπα του Αθηναϊκού Παρθενώνα, προς τιμήν των στρατιωτών και ναυτών που πέθαναν πολεμώντας στους Ναπολεόντειους Πολέμους(1803-1815).

Η πρώτη ιδέα για τη δημιουργία ενός εθνικού αρχιτεκτονήματος ήρθε το 1816 από το Highland Society of Scotland με την προκήρυξη διαγωνισμού και τελικά την υπερίσχυση δυο σχεδίων. Το ένα εξ αυτών ήταν η Εκκλησία-Πάνθεον του Archibald Elliot και το άλλο, ένα αντίγραφο του Παρθενώνα από τον Λόρδο Έλγιν (Τόμας Μπρους, 7ος κόμης του Έλγιν).

Το πνευματικό υπόβαθρο του τελευταίου σχεδίου στα πρότυπα της κλασσικής αισθητικής θα κατάφερνε να φέρει την χώρα πιο κοντά στη διαρκώς επιθυμητή «πολιτισμένη Σκωτία», σαν άλλη Αθήνα του Βορρά.

Έτσι, το 1822 ο αρχιτέκτονας και αρχαιολάτρης Τσαρλς Ρόμπερτ Κόκρελ (Charles Robert Cockerell) μαζί με τον αρχιτέκτονα Γουίλιαμ Χένρι Πλέιφερ (William Henry Playfair) ανάλαβαν την ανέγερση του μνημείου με αρχικό προϋπολογισμό τις 42.000 λίρες.

Οι εργασίες ξεκίνησαν το 1826 όμως σταμάτησαν το 1829, λόγω σοβαρής έλλειψης κεφαλαίων και ελάχιστης προόδου στο έως τότε οικοδόμημα (μόνο επιστύλιο και δώδεκα κίονες δωρικού ρυθμού).

Το παραπάνω αξιοθέατο φέρει δυο κληροδοτήματα πολιτιστικής και πολιτισμικής φύσης. Το ένα είναι το κάστρο Urquhart και το άλλο οι άυλες μαρτυρίες και οι θρύλοι γύρω από το Τέρας της λίμνης Λοχ Νες.

Η πρώτη μας επαφή με το ακίνητο αξιοθέατο χρονολογείται γύρω στο 1296 όταν βρίσκεται υπό την κυριαρχία του Εδουάρδου Α’ της Αγγλίας.

Για τα επόμενα χρόνια θα υπάρξουν πολλές αλλαγές στην ιδιοκτησία του, λόγω των Πολέμων Ανεξαρτησίας της Σκωτίας και το 1306, μετά τη στέψη του βασιλιά των Σκωτσέζων, Ρόμπερτ Μπρους, το κάστρο θα θεωρηθεί βασιλικό.

Plan of Urquhart Castle, Loch Ness, Scotland KeyA Site of drawbridge · B Gatehouse · C Upper Bailey · D Chapel · E Inner close · F Grant Tower · G Great Hall · H Kitchen · I Water gate · J Nether Bailey · K Motte · L Doocot · M Smithy · N Loch Ness. Πηγή: Wikimedia Commons.

Ο θάνατος του Ροβέρτου Α’ και οι παράλληλες κρατικές αναταραχές θα προκαλέσουν σειρά επιδρομών, ενώ τελικά το μνημείο θα παραχωρηθεί στους Grant Clan. Το 1545, οι MacDonald Earls of Ross φρόντισαν να πραγματοποιήσουν μια τελευταία αλλά σημαντική εχθρική επιδρομή καταλαμβάνοντας τμήμα της περιουσίας του κάστρου (θησαυρούς, σκάφη, πυροβόλα κ.α.)

Οι σκοτεινές σελίδες του Urquhart όμως δεν είχαν τελειώσει εκεί. Το 1692, όταν οι βρετανικές κυβερνητικές δυνάμεις ήθελαν να αποφύγουν την πιθανή ανακατάληψη του κάστρου από τους Ιακωβίτες, το ανατίναξαν προκαλώντας του ανεπανόρθωτα χτυπήματα.

To 1913 πέρασε στην ιδιοκτησία και φροντίδα του κράτους και πλέον αποτελεί ένα από τα πιο επισκέψιμα κάστρα στη Σκωτία.

_________________________________

Το δεύτερο αξιοθέατο, βρίσκεται περισσότερο στο μυαλό των επισκεπτών, ωστόσο δεν παύει να αποτελεί πόλο έλξης για πολλούς περιπετειώδεις τουρίστες. Ο λόγος για το Τέρας του Λοχ Νες ή αλλιώς Νέσι. Το υποτιθέμενο τέρας λέγεται πως ζει στη λίμνη Λοχ Νες και οι μαρτυρίες γι’ αυτό ξεκινούν από τους αρχαίους χρόνους.

Η παλαιότερη γραπτή αναφορά για το θρυλικό τέρας βρίσκεται στη βιογραφία του Αγίου Κολούμπα (St. Columba) του 7ου αι., ο οποίος -σύμφωνα με τον βιογράφο- είδε το πλάσμα να σκοτώνει ανθρώπους στη λίμνη. Μόλις πήγε να επιτεθεί σε έναν ακόμη, εκείνος παρενέβη επικαλούμενος το όνομα του Θεού και το τέρας υποχώρησε.

Μετά από χρόνια, η εφημερίδα «Inverness Courier» θέλοντας να επαναφέρει τους θρύλους περί τέρατος, ανέφερε τη μαρτυρία ενός ζευγαριού, το οποίο το 1933 είδε κάτι σαν δράκο ή προϊστορικό τέρας, το οποίο στη συνέχεια εξαφανίστηκε στο νερό.

Τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς ο κυνηγός θηραμάτων, Marmaduke Wetherell γράφει στην «Daily Mail» πως βρήκε μεγάλα ίχνη που πίστευε ότι ανήκαν σε ισχυρό ζώο μήκους περίπου 6 μέτρων, αλλά επιστήμονες του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας διέψευσαν αυτές τις φήμες και έτσι έγινε κατανοητό πως ο Wetherell είχε στήσει την κερδοφόρα αυτή είδηση.

Το 1987 και το 2003 έγιναν ξανά πολλές έρευνες για τον εντοπισμό του τέρατος, όμως δεν υπήρξε κάποιο επιστημονικό αποτέλεσμα που να επιβεβαιώνει τους παραπάνω θρύλους.  

Το νησί του Πάσχα ονομάζεται έτσι λόγω των Ολλανδών εξερευνητών που έφτασαν εκεί το Πάσχα του 1722.

Τα εικονιζόμενα μνημεία αποτελούν μονολιθικά ανθρωπόμορφα αγάλματα κατασκευασμένα από κίτρινο-καφέ ηφαιστειακή τέφρα και σκαλίσθηκαν από τους Πολυνήσιους αποίκους του νησιού γύρω στον 13ο αι. (1250-1500). Ονομάζονται Μοάι, ακουμπούν πάνω σε τελετουργικές πέτρινες εξέδρες που ονομάζονται ahu και το ύψος τους κυμαίνεται από 2 έως 20 μέτρα.

Πολλοί επιστήμονες υποστηρίζουν πως τα αγάλματα αποτελούσαν σύμβολα θρησκευτικής και πολιτικής δύναμης ή αντικείμενα λατρείας αρχαίων θρησκειών της Πολυνησίας. Ο καθηγητής Carl Lipo του πανεπιστημίου Binghamton αναφέρει μάλιστα πως «Το σημαντικό είναι ότι καταδεικνύει ότι οι ίδιες οι θέσεις των αγαλμάτων δεν αποτελούν κάποιο περίεργο τελετουργικό. Τα ahu και τα moai, αντιπροσωπεύουν τελετουργία, με την έννοια ότι υπάρχει συμβολικό νόημα σε αυτά, αλλά ενσωματώνονται στη ζωή της κοινότητας».

Το 1995 η UNESCO χαρακτήρισε ολόκληρο το Εθνικό Πάρκο Ράπα Νούι ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Το τελευταίο μνημείο θα μας ταξιδέψει στην Ουαλία και συγκεκριμένα στο Κάστρο του Κάρντιφ, το οποίο φέρει ιστορία 2.000 χρόνων.

Η πρώτη του μορφή χρονολογείται στο 50 μ.Χ. ως ρωμαϊκό φρούριο. Η τελευταία εικόνα του επι ρωμαϊκής κυριαρχίας παρουσιάζει ένα οικοδόμημα από πέτρα και ρωμαϊκές δομές που γίνονται φανερές μέχρι και σήμερα.

Η επόμενη φάση του χρονολογείται μετά την κατάκτηση των Νορμανδών. Τότε θα πραγματοποιηθούν οικοδομικές ανεγέρσεις και αργότερα, μεσαιωνικές παρεμβάσεις.

Έπειτα από πολλές ακόμη ιδιοκτησίες αρχόντων (The de Clares, The Despensers, The Beauchamps, The Nevilles, The Tudors, The Herberts & Windsors) το 1766 το κάστρο περνά στα χέρια των Μπουτέ (The Butes), οι οποίοι θα αναπτύξουν το λιμάνι της περιοχής, ως το μεγαλύτερο για την εξαγωγή άνθρακα στον κόσμο.

Εκατό χρόνια αργότερα, το παλάτι σε συνεργασία με τον αρχιτέκτονα Γουίλιαμ Μπουρζ θα αλλάξουν ριζικά την εικόνα του κάστρου. Προστέθηκαν πύργοι στα πρότυπα της γοτθικής αρχιτεκτονικής, τοιχογραφίες, βιτρό, ξυλόγλυπτα έργα κ.α.

Κατά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, το Κάστρο του Κάρντιφ θα υποστηρίξει για τελευταία φορά αμυντικό ρόλο, ενάντια στις ναζιστικές επιθέσεις.

Μετά τον θάνατο της  Μαρκησίας Δ’ του Μπουτέ, το Κάστρο και μεγάλο μέρος του πάρκου δόθηκε στην πόλη του Κάρντιφ.

Ακολουθήστε και άλλες παρόμοιες δημιουργίες και γνωρίστε τοποθεσίες του κόσμου, πατώντας ΕΔΩ!

__________________________________________________________________

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Castle History. Cardiff Castle Official Website https://www.cardiffcastle.com/history/

Chaliakopoulos, Α. National Monument of Scotland. Historic UK History Magazine

History.com Editors. 2020. Easter Island. HISTORY

History.com Editors. 2019. Loch Ness Monster. HISTORY

Historic Environment Scotland. Urquhart Castle. https://www.historicenvironment.scot/visit-a-place/places/urquhart-castle/history/

Moshenska, G. 2017. Key Concepts in Public Archaeology. UCL Press

Newsroom. Λύθηκε το μυστήριο των επιβλητικών αγαλμάτων στο νησί του Πάσχα. CNN Greece.

Tikkanen, A. 2020. Loch Ness Monster. Lefendary Creature. Britannica

UNESCO World Heritage Centre. Rapa Nui National Park. https://whc.unesco.org/en/list/715/

Πηγή εικόνας: https://www.instagram.com/p/BTY0c3RFTmD/?utm_medium=copy_link

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s